Dereń jadalny jeszcze kilkanaście lat temu był spotykany głównie w ogrodach pasjonatów rzadziej uprawianych roślin owocowych. Dziś coraz więcej osób docenia jego wyjątkową odporność, niewielkie wymagania oraz wartościowe owoce, które nadają się do spożycia na surowo, a także na przetwory, nalewki i soki. Wybór odpowiedniej odmiany ma jednak ogromne znaczenie, ponieważ poszczególne derenie różnią się wielkością owoców, terminem dojrzewania, plennością oraz walorami smakowymi. Przed posadzeniem krzewu warto dowiedzieć się, które odmiany cieszą się najlepszą opinią i na co zwrócić uwagę podczas zakupu sadzonki.
Jaka jest najlepsza odmiana derenia jadalnego?
Nie ma jednej odmiany idealnej dla każdego ogrodu, jednak kilka z nich regularnie pojawia się w rankingach polecanych dereni. Za jedne z najlepszych uważa się odmiany wyhodowane na Ukrainie, gdzie od wielu lat prowadzono intensywne prace nad udoskonalaniem tej rośliny.
Szczególnym uznaniem cieszy się odmiana „Jolico”, pochodząca z Austrii. Wyróżnia się bardzo dużymi owocami, wysoką plennością oraz stosunkowo słodkim smakiem. Owoce są wydłużone, ciemnoczerwone i mogą osiągać nawet kilka centymetrów długości.
Bardzo popularna jest również odmiana „Koralowyj Marka”. Jej owoce mają charakterystyczny koralowy kolor i dojrzewają nieco wcześniej niż wiele innych odmian. Krzew obficie owocuje i dobrze radzi sobie w polskich warunkach klimatycznych.
Wśród polecanych odmian często wymienia się także:
- „Jolico” – duże owoce i wysoka wydajność,
- „Koralowyj Marka” – atrakcyjny kolor i wczesne dojrzewanie,
- „Elegantnyj” – duże owoce oraz regularne plonowanie.
Osoby planujące przygotowywanie nalewek i przetworów najczęściej wybierają odmiany dające duże owoce z niewielką pestką. Dzięki temu uzyskuje się więcej miąższu i łatwiejszą obróbkę po zbiorach.
Dlaczego warto uprawiać dereń jadalny?
Dereń jadalny należy do najtrwalszych krzewów owocowych, jakie można posadzić w przydomowym ogrodzie. Jest odporny na mróz, dobrze znosi okresowe susze i rzadko choruje.
Dodatkową zaletą jest bardzo wczesne kwitnienie. Już pod koniec zimy lub na początku wiosny krzew pokrywa się drobnymi żółtymi kwiatami, które stanowią jedno z pierwszych źródeł pokarmu dla owadów zapylających.
Owoce derenia są bogate w witaminę C, antyoksydanty oraz związki mineralne. Od wielu lat wykorzystuje się je do produkcji soków, dżemów, konfitur oraz popularnej nalewki dereniowej.
W przeciwieństwie do wielu innych krzewów owocowych dereń może rosnąć na jednym stanowisku przez kilkadziesiąt lat i nadal regularnie owocować.
Jak rozpoznać derenia jadalnego?
Rozpoznanie derenia jadalnego nie jest trudne, jeśli zna się jego charakterystyczne cechy. Krzew lub niewielkie drzewo osiąga zwykle od 3 do 8 metrów wysokości i tworzy rozłożystą koronę.
Najbardziej charakterystycznym elementem są żółte kwiaty pojawiające się bardzo wcześnie, często jeszcze przed rozwojem liści. W okresie, gdy większość roślin pozostaje w stanie spoczynku, dereń przyciąga uwagę intensywnym kolorem kwiatostanów.
Latem na gałęziach pojawiają się podłużne owoce przypominające niewielkie śliwki lub oliwki. W zależności od odmiany mogą być czerwone, ciemnoczerwone, bordowe, a nawet żółte.
Liście derenia jadalnego mają jajowaty kształt i charakterystyczne łukowato wygięte nerwy biegnące w kierunku wierzchołka blaszki liściowej. To jedna z cech ułatwiających identyfikację rośliny.
Dojrzałe owoce stają się miękkie i łatwo odrywają się od gałęzi. Właśnie wtedy osiągają najlepszy smak i nadają się do zbioru.
Z czym można pomylić dereń jadalny?
Osoby mniej doświadczone w rozpoznawaniu roślin czasami mylą dereń jadalny z innymi gatunkami należącymi do tej samej rodziny lub posiadającymi podobne owoce.
Najczęściej dochodzi do pomyłek z dereniem świdwą. Jest to gatunek często spotykany w Polsce w stanie naturalnym. Jego owoce są jednak ciemne, niemal czarne i nie są wykorzystywane w taki sposób jak owoce derenia jadalnego.
Czasami dereń bywa również mylony z:
- dereniem białym,
- dereniem rozłogowym,
- niektórymi odmianami oliwnika.
Różnice najlepiej widoczne są podczas kwitnienia oraz owocowania. Dereń jadalny wyróżnia się żółtymi kwiatami pojawiającymi się bardzo wcześnie oraz charakterystycznymi czerwonymi owocami o podłużnym kształcie.
Warto kupować sadzonki wyłącznie w sprawdzonych szkółkach. Dzięki temu można mieć pewność, że roślina jest prawidłowo oznaczona i rzeczywiście należy do gatunku dającego jadalne owoce.
Jakie warunki lubi dereń jadalny?
Jednym z powodów rosnącej popularności derenia jest jego niewielka wymagająca natura. Roślina dobrze rośnie zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i lekko zacienionych.
Najlepiej rozwija się w glebie przepuszczalnej, umiarkowanie wilgotnej i bogatej w składniki odżywcze, jednak poradzi sobie również na mniej żyznych podłożach.
Po ukorzenieniu dereń wykazuje dużą odporność na okresowe niedobory wody. Dzięki temu świetnie sprawdza się w ogrodach, gdzie nie ma możliwości regularnego podlewania.
Dla uzyskania wysokich plonów warto posadzić obok siebie przynajmniej dwie różne odmiany. Chociaż część dereni może owocować samodzielnie, obecność drugiego krzewu poprawia zapylanie i zwiększa liczbę owoców.
Kiedy zbierać owoce derenia?
Termin zbioru zależy od odmiany oraz warunków pogodowych. Najczęściej owoce dojrzewają od końca sierpnia do października.
Nie należy zrywać ich zbyt wcześnie. Niedojrzałe owoce są twarde, kwaśne i cierpkie. Najlepszy smak osiągają wtedy, gdy stają się miękkie i nabierają intensywnego wybarwienia.
Wielu ogrodników praktykuje zbiór owoców poprzez rozłożenie materiału pod krzewem i delikatne potrząsanie gałęziami. Dojrzałe owoce same opadają, co znacząco przyspiesza pracę.
Wybór odpowiedniej odmiany derenia jadalnego może mieć ogromny wpływ na wielkość i jakość przyszłych zbiorów. Odmiany takie jak „Jolico”, „Koralowyj Marka” czy „Elegantnyj” należą obecnie do najczęściej polecanych. Łączą wysoką plenność, smaczne owoce i dobrą odporność na warunki klimatyczne, dzięki czemu doskonale sprawdzają się w polskich ogrodach.
Źródło: www.mtas.pl
