Kakao jest jednym z najważniejszych surowców rolnych na świecie. To właśnie z ziaren kakaowca powstaje czekolada, kakao w proszku oraz wiele innych produktów spożywczych. Choć większość konsumentów kojarzy kakao głównie z gotowymi wyrobami, niewiele osób wie, jak wygląda proces jego uprawy i zbioru.
W przeciwieństwie do wielu roślin uprawnych kakaowiec rośnie w strefie tropikalnej, gdzie warunki klimatyczne pozwalają na niemal całoroczne owocowanie. Nie oznacza to jednak, że zbiory odbywają się każdego dnia. W poszczególnych regionach świata występują określone sezony, które mają ogromny wpływ na wielkość i jakość plonów.
Gdzie uprawia się kakao?
Kakaowiec właściwy (Theobroma cacao) jest rośliną tropikalną wymagającą wysokiej temperatury, dużej wilgotności powietrza i regularnych opadów.
Największymi producentami kakao są kraje położone w pobliżu równika. Szczególnie ważną rolę odgrywają Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Nigeria, Kamerun, Ekwador oraz Indonezja.
Łącznie państwa Afryki Zachodniej odpowiadają za większość światowej produkcji ziaren kakaowca.
Kiedy kakao jest gotowe do zbioru?
Owoce kakaowca rozwijają się przez kilka miesięcy od momentu zapylenia kwiatów.
W zależności od odmiany oraz warunków klimatycznych dojrzewanie strąków trwa zwykle od 5 do 6 miesięcy. Gotowość do zbioru można rozpoznać przede wszystkim po zmianie koloru owocu.
Dojrzałe strąki przybierają najczęściej barwę żółtą, pomarańczową, czerwoną lub żółtopomarańczową – zależnie od odmiany.
Plantatorzy zwracają również uwagę na wielkość owocu oraz charakterystyczny dźwięk wydawany podczas lekkiego opukiwania.
Zbyt wczesny zbiór prowadzi do obniżenia jakości ziaren, natomiast zbyt późny może zwiększyć ryzyko chorób i uszkodzeń owoców.
Kiedy jest sezon na kakao?
Termin zbiorów zależy od regionu świata, w którym prowadzona jest uprawa.
W krajach Afryki Zachodniej główny sezon przypada zazwyczaj od października do marca. W tym okresie plantacje dostarczają największych ilości surowca.
Oprócz głównego sezonu występuje również tzw. sezon pośredni lub mniejszy, który najczęściej przypada między majem a sierpniem.
Dzięki tropikalnemu klimatowi kakaowiec nie ma jednego krótkiego okresu owocowania, jak wiele roślin uprawianych w Europie.
To właśnie dlatego świeże owoce kakao można zbierać przez znaczną część roku.
Ile razy w roku zbiera się kakao?
Pierwszy zbiór określany jest jako główny i odpowiada za największą część rocznej produkcji. Drugi jest mniejszy, ale nadal ma duże znaczenie gospodarcze.
W niektórych regionach o bardzo stabilnym klimacie plantatorzy mogą prowadzić zbiory niemal przez cały rok, jednak nadal wyróżnia się dwa główne okresy największej aktywności.
To od nich zależą światowe dostawy ziaren oraz sytuacja na rynku kakao.
Jak wygląda zbiór owoców kakaowca?
Zbiory kakao są w dużej mierze wykonywane ręcznie. Dojrzałe owoce ścina się za pomocą specjalnych noży, sekatorów lub długich narzędzi umożliwiających dotarcie do strąków rosnących wysoko na pniach i gałęziach.
Plantatorzy muszą zachować szczególną ostrożność, aby nie uszkodzić młodych pąków kwiatowych oraz przyszłych owoców. Po zebraniu strąki trafiają do miejsca dalszej obróbki.
Co dzieje się po zbiorach?
Sam zbiór to dopiero początek długiego procesu przygotowania kakao. Po otwarciu owoców wydobywa się znajdujące się wewnątrz nasiona otoczone białym, słodkim miąższem.
Następnie rozpoczyna się fermentacja, która ma ogromny wpływ na przyszły smak czekolady. Proces ten trwa zwykle od kilku do kilkunastu dni.
Po zakończeniu fermentacji ziarna są suszone na słońcu lub w specjalnych suszarniach, aż osiągną odpowiednią wilgotność.
Dlaczego termin zbioru jest tak ważny?
Moment zebrania owoców ma bezpośredni wpływ na jakość końcowego produktu. Niedojrzałe owoce zawierają mniej rozwinięte nasiona, które mogą mieć gorsze właściwości smakowe.
Z kolei przejrzałe strąki są bardziej podatne na uszkodzenia, rozwój pleśni oraz ataki szkodników. Doświadczeni plantatorzy regularnie kontrolują plantacje i wybierają tylko owoce osiągające odpowiedni stopień dojrzałości.
Jakie warunki są najlepsze dla kakaowca?
Kakaowiec najlepiej rozwija się w temperaturach wynoszących od około 21 do 32 stopni Celsjusza. Roślina wymaga również wysokiej wilgotności oraz regularnych opadów deszczu.
Bardzo ważne jest także częściowe zacienienie. W naturalnym środowisku kakaowiec rośnie pod koronami wyższych drzew, które chronią go przed nadmiernym nasłonecznieniem.
Takie warunki występują głównie w tropikalnych rejonach Ameryki Południowej, Afryki oraz Azji Południowo-Wschodniej.
Czy można uprawiać kakaowiec w Polsce?
Uprawa kakaowca w warunkach naturalnych nie jest możliwa ze względu na klimat. Roślina nie toleruje przymrozków i wymaga wysokiej temperatury przez cały rok.
Niektórzy pasjonaci próbują jednak hodować kakaowce w ogrzewanych oranżeriach lub dużych szklarniach. Nawet wtedy uzyskanie owoców jest bardzo trudne i wymaga stworzenia warunków zbliżonych do tropikalnych.
Od zbioru kakao do tabliczki czekolady
Droga od dojrzałego owocu kakaowca do gotowej czekolady jest znacznie dłuższa, niż mogłoby się wydawać. Kluczowym etapem pozostaje jednak odpowiednio przeprowadzony zbiór.
Największe zbiory kakao przypadają zwykle na okres od jesieni do wczesnej wiosny, choć w wielu krajach producenci przeprowadzają również drugi, mniejszy zbiór w ciągu roku. Dzięki temu światowe plantacje są w stanie regularnie dostarczać surowiec wykorzystywany przez przemysł spożywczy na całym świecie. Od właściwego terminu zbioru zależy nie tylko ilość uzyskanych ziaren, ale także ich jakość, która później wpływa na smak i aromat gotowych wyrobów czekoladowych.
Źródło: www.mtas.pl
